Surgical Guide چیست؟
Surgical Guide یک وسیله کمکی در جراحی ایمپلنت است که برای انتقال موقعیت برنامهریزیشده ایمپلنت از محیط دیجیتال به دهان بیمار استفاده میشود.
در روش Freehand، جراح موقعیت و زاویه ایمپلنت را با استفاده از اطلاعات تصویربرداری، تجربه بالینی و شرایط حین جراحی تعیین میکند.
در Guided Implant Surgery بخش بیشتری از این تصمیمگیری قبل از جراحی و در محیط دیجیتال انجام میشود. موقعیت استخوان، ساختارهای آناتومیک، دندانهای مجاور و طرح پروتزی بررسی شده و سپس گاید متناسب با طرح درمان ساخته میشود.
انواع Surgical Guide بر اساس میزان هدایت
یکی از روشهای تقسیمبندی، مقدار کنترلی است که گاید روی مراحل جراحی ایجاد میکند.
Pilot Guide
در Pilot Guide معمولاً مرحله یا دریل اولیه هدایت میشود. این روش میتواند برای مشخص کردن مسیر اولیه یا توزیع فضایی ایمپلنتها کمککننده باشد، اما مراحل بعدی الزاماً توسط گاید کنترل نمیشوند.
Partial Guide
در Partial Guide چند مرحله از فرآیند دریلینگ توسط گاید انجام میشود، اما ممکن است قرار دادن نهایی ایمپلنت خارج از گاید انجام شود.
Fully Guided
در Fully Guided Workflow، بخش بیشتری از پروتکل دریلینگ و در سیستمهای مناسب حتی قرار دادن ایمپلنت با کمک گاید انجام میشود.
این روش در کیسهایی که موقعیت نهایی ایمپلنت نسبت به طرح پروتزی اهمیت زیادی دارد، کاربرد ویژهای پیدا میکند.
تقسیمبندی بر اساس نوع ساپورت
گاید را میتوان بر اساس سطحی که روی آن قرار میگیرد نیز تقسیمبندی کرد.
Tooth-Supported Guide
گاید توسط دندانهای موجود ساپورت میشود.
کیفیت و ثبات دندانهایی که قرار است گاید روی آنها بنشیند اهمیت زیادی دارد.
Mucosa-Supported Guide
در بیماران بدون دندان یا برخی کیسهای Full-Arch، گاید میتواند روی بافت نرم قرار گیرد.
در چنین شرایطی کنترل Fit، Stabilization و نحوه فیکس شدن گاید اهمیت بیشتری پیدا میکند.
Bone-Supported Guide
در این روش گاید مستقیماً روی استخوان قرار میگیرد و برای قرار دادن آن باید دسترسی جراحی مناسب ایجاد شود.
انتخاب بین این روشها باید بر اساس شرایط بالینی و طرح درمان انجام شود.
Analog، Half Digital یا Full Digital؟
ساخت Surgical Guide در طول زمان مسیر طولانیای را طی کرده است.
در روشهای قدیمیتر از Cast، رزین و مارکرهای رادیواپک برای مشخص کردن محل احتمالی ایمپلنت استفاده میشد.
با ورود فناوری دیجیتال امکان ترکیب دادههای تصویربرداری و اسکن سهبعدی فراهم شد.
در یک Workflow کاملاً دیجیتال معمولاً دادههای سطحی از طریق Intraoral Scanner و اطلاعات استخوانی و ساختارهای آناتومیک از طریق CBCT جمعآوری میشوند.
سپس دادهها در نرمافزار روی یکدیگر Register میشوند.
برای طراحی Surgical Guide به چه اطلاعاتی نیاز داریم؟
دو بخش از اطلاعات اهمیت ویژهای دارند:
۱. اطلاعات سطح دندان و بافت
این اطلاعات میتواند توسط اسکن داخل دهانی ثبت شود و معمولاً به شکل فایل سهبعدی مانند STL در اختیار طراح قرار میگیرد.
کیفیت این داده بسیار مهم است.
وجود حفره در Mesh، Distortion، اطلاعات ناقص یا اسکن نامناسب میتواند مراحل بعدی را با مشکل مواجه کند.
۲. اطلاعات رادیوگرافیک
CBCT اطلاعات مهمی درباره استخوان، ساختارهای آناتومیک و فضای موجود برای ایمپلنت فراهم میکند.
این اطلاعات معمولاً از طریق فایلهای DICOM وارد نرمافزار Implant Planning میشوند.
Registration؛ یکی از حساسترین مراحل
داشتن STL و DICOM بهتنهایی کافی نیست.
این دو مجموعه داده باید با دقت روی یکدیگر قرار گیرند.
به این مرحله Registration یا Matching گفته میشود.
اگر Registration اشتباه باشد، ایمپلنتی که در نرمافزار در محل مناسب دیده میشود ممکن است نسبت به آناتومی واقعی بیمار در موقعیت متفاوتی قرار گرفته باشد.
به همین دلیل کنترل Registration یکی از مراحل مهم Workflow است.
Virtual Implant Placement
پس از آماده شدن دادهها، مرحله برنامهریزی مجازی ایمپلنت آغاز میشود.
در این مرحله فقط حجم استخوان بررسی نمیشود.
مواردی مانند:
- موقعیت دندان نهایی
- طرح پروتزی
- زاویه ایمپلنت
- عمق قرارگیری
- توزیع فضایی ایمپلنتها
- دندانهای مجاور
- عصب
- سینوس
- شرایط استخوان
باید در تصمیمگیری دخیل باشند.
هدف این است که تصمیمگیری صرفاً Bone Driven نباشد و نتیجه نهایی پروتز نیز از ابتدا در طرح درمان دیده شود.
Surgical Guide یک کار تیمی است
یکی از مهمترین مفاهیم در Guided Implant Surgery این است که نتیجه نهایی محصول یک زنجیره کاری است.
متخصص پروتز باید نیازهای پروتزی را مشخص کند.
جراح یا Implantologist باید امکان اجرای جراحی و محدودیتهای آناتومیک را بررسی کند.
Digital Treatment Planner دادهها را در محیط دیجیتال جمعبندی و Implant Placement را برنامهریزی میکند.
لابراتوار یا تکنسین نیز مسئول ساخت دقیق گاید، پرینت و مراحل پس از پرینت است.
بنابراین کنترل و تأیید طرح قبل از ساخت نهایی اهمیت زیادی دارد.
Sleeve چه نقشی دارد؟
در بسیاری از سیستمهای Guided Surgery از Sleeve برای هدایت دریل استفاده میشود.
ابعاد Sleeve، ارتفاع، قطر، Drill Protocol و سازگاری آن با Implant System باید قبل از طراحی بررسی شود.
به همین دلیل قبل از شروع طراحی باید مشخص باشد که قطعات موردنیاز سیستم موردنظر در دسترس هستند یا خیر.
در کنار سیستمهای دارای Sleeve، طراحیهای Sleeve-Less نیز وجود دارند که اصول و محدودیتهای مخصوص خود را دارند.
انتخاب رزین Surgical Guide
هر رزین شفافی برای ساخت Surgical Guide مناسب نیست.
ماده مورد استفاده باید برای کاربرد موردنظر سازگار باشد و ویژگیهای مکانیکی مناسبی داشته باشد.
استحکام، کیفیت سطح، امکان تمیزکاری و Post-Cure صحیح از موارد مهم هستند.
همچنین باید دستورالعمل سازنده رزین در زمینه شستوشو، Post-Cure و روش ضدعفونی یا استریلیزاسیون رعایت شود.
پرینت پایان کار نیست
پس از طراحی، فرآیند ساخت همچنان ادامه دارد.
Orientation مدل، Supportها، تنظیمات پرینتر، شستوشوی رزین و Post-Cure میتوانند روی نتیجه نهایی اثر بگذارند.
پس از تولید نیز Fit گاید باید کنترل شود.
گایدی که در نرمافزار طراحی مناسبی دارد، اگر بهدرستی پرینت یا Post-Cure نشود الزاماً نتیجه مناسبی نخواهد داشت.
انتخاب نرمافزار
نرمافزارهای مختلفی برای Implant Planning و طراحی Surgical Guide وجود دارند و انتخاب آنها به Workflow، سطح پیچیدگی کیس و تجربه تیم بستگی دارد.
نکته مهمتر از نام نرمافزار، توانایی کاربر در مدیریت صحیح دادهها، Registration، Planning و کنترل خروجی است.
نرمافزار نمیتواند کیفیت پایین داده اولیه یا تصمیمگیری اشتباه را بهطور خودکار اصلاح کند.
از کجا شروع کنیم؟
برای شروع کار با Surgical Guide بهتر است ابتدا روی کیسهای سادهتر تمرکز شود.
Workflow را مرحله به مرحله یاد بگیرید:
Scan → CBCT → Registration → Planning → Approval → Guide Design → Print → Post-Cure → Quality Control
هر مرحله باید قبل از ورود به مرحله بعدی کنترل شود.
در Guided Implant Surgery یک اصل بسیار مهم وجود دارد:
داده خوب → طراحی خوب → ساخت دقیق → اجرای قابل پیشبینیتر
Surgical Guide زمانی ارزش واقعی خود را نشان میدهد که تمام این مراحل به عنوان یک Workflow واحد دیده شوند، نه صرفاً به عنوان یک فایل STL که در پایان پرینت میشود.
Guided Implant Surgery ترکیبی از دانش جراحی، پروتز، تصویربرداری، طراحی دیجیتال و ساخت افزایشی است.
موفقیت Workflow وابسته به همکاری اعضای تیم و کیفیت هر مرحله از فرآیند است.
هرچه کیفیت داده ورودی، Registration، Implant Planning، طراحی گاید و فرآیند ساخت بهتر کنترل شود، امکان انتقال دقیقتر طرح دیجیتال به محیط کلینیکی بیشتر خواهد بود.
برای افرادی که قصد ورود به دندانپزشکی دیجیتال و طراحی Surgical Guide را دارند، شناخت این Workflow اولین قدم است.
دیدگاه خود را بنویسید